Czym jest melatonina i kto ją może suplementować?

23.09.2020
Wycisz się
Czym jest melatonina i kto ją może suplementować?

Melatonina, nazywana „hormonem ciemności”, produkowana jest w organizmie przez szyszynkę, zlokalizowaną w mózgu. Szyszynka uaktywnia produkcję melatoniny po otrzymaniu sygnału z naszych oczu, że jest już ciemno, nadeszła noc i pora udać się do łóżka. Kiedy stężenie hormonu osiąga odpowiednio wysoki poziom, robimy się senni.

Co wpływa na produkcję melatoniny?

Sama melatonina jest nam znana od 1958 roku, jednak głośno zrobiło się o niej dopiero w 21. wieku. Co o niej wiemy? Wiemy, że oprócz szyszynki, melatonina jest również produkowana przez siatkówkę oka i komórki enterochromatofilne w błonie śluzowej jelit – w jelitach jest syntetyzowana z aminokwasu o nazwie tryptofan, dostarczanego wraz z pożywieniem. Wiemy, że światło słoneczne hamuje produkcję melatoniny, dlatego rzadko zdarza się nam zasnąć w ciągu dnia. Szczyt stężenia melatoniny w naszym organizmie osiągamy nocą, między godziną 24 a 3 nad ranem. Podstawowym regulatorem wydzielania melatoniny jest cykl następujących po sobie światła oraz ciemności. Jak to działa? Informacja, że jest już ciemno dociera do szyszynki wieloneuronalną drogą nerwową, która rozpoczyna się w siatkówce oka, a ostatni jej element stanowią włókna zazwojowe zwojów szyjnych górnych. Tu powstaje bodziec będący sygnałem rozpoczynającym nocny wzrost syntezy melatoniny.

Jaki ważny wniosek możemy wysnuć z tego procesu? Taki, że ekspozycja na światło w porze snu powoduje znaczne zmniejszenie syntezy i uwalniania melatoniny w organizmie. Dotyczy to zarówno zwykłego oświetlenia, jak też światła niebieskiego, emitowanego przez ekrany laptopów, komputerów, telefonów i telewizorów. Osoby nadużywające przed snem tych urządzeń, prowadzące nieregularny tryb życia, kładące się spać o różnych porach, pracujące zmianowo lub w nocy, przy silnym oświetleniu mają często niski poziom melatoniny. Dotyczy to również osób podróżujących samolotem, doświadczających gwałtownej zmiany strefy czasowej.

Żeby uzmysłowić sobie, jak zmienia się ilości melatoniny w organizmie w ciągu dnia i nocy, porównajmy jej stężenie w surowicy: w ciągu dnia hormon ten jest produkowany w niewielkich ilościach (stężenie w surowicy wynosi wtedy od 5 do 20 pg/mL), natomiast w szczytowych godzinach nocnych, czyli między godziną 24 a 3 nad ranem osiąga kilkakrotnie wyższe stężenie (od 80 do 120 pg/mL).

Melatonina - infografika

Melatonina a wiek

Istnieje również zależność między stężeniem melatoniny a wiekiem człowieka. Rytm dobowy wydzielania tego hormonu rozpoczyna się między 6 a 9 tygodniem życia i kształtuje się aż do 21-27 tygodnia. Dlatego właśnie niemowlęta do około 3 miesiąca, których organizm prawie wcale nie produkuje melatoniny, śpią wtedy, kiedy są najedzone. Starsze niemowlęta zaczynają już przesypiać noce, dzień wykorzystując na czuwanie, z małymi przerwami na drzemki. Najwięcej melatoniny w ciągu nocy wydziela się między 4 a 10 rokiem życia. W okresie dojrzewania ilość produkowanej melatoniny zmniejsza się, by utrzymywać się na względnie stabilnym poziomie do około 45 roku życia. Później wraz z upływem lat następuje wyraźny jej spadek – w podeszłym wieku różnice między stężeniem melatoniny w ciągu dnia i w nocy są niewielkie. Dlatego osoby starsze często śpią krócej, ucinają sobie drzemki w dzień i budzą się wcześnie rano.

Suplementy diety z melatoniną

Melatonina jest dostępna w polskich aptekach bez recepty. Doppelherz® aktiv Melatonina DUO to nowoczesny suplement diety w postaci tabletek o dwufazowym działaniu. Na czym polega jej dwufazowość? Dwuwarstwowa budowa tabletki zapewnia uwalnianie substancji aktywnej w dwóch fazach. W fazie pierwszej, przed snem, melatonina uwalniana jest wkrótce po przyjęciu tabletki, dzięki czemu pomaga w skróceniu czasu potrzebnego na zaśnięcie. Korzystne działanie występuje w przypadku spożycia 1 mg na krótko przed pójściem spać – to dokładnie tyle, ile zawiera jedna tabletka. W fazie drugiej natomiast melatonina uwalniania jest stopniowo podczas snu*.

Oprócz działania przyspieszającego zasypianie** opisanego powyżej, melatonina pomaga również w łagodzeniu subiektywnego odczucia zespołu nagłej zmiany strefy czasowej (tzw. jet lag) – korzystne działanie występuje w przypadku spożywania 0,5 mg krótko przed pójściem spać pierwszego dnia podróży i przez kolejne kilka dni po przybyciu do celu podróży.

Doppelherz® aktiv Melatonina DUO

Kto może suplementować melatoninę?

Suplement diety Doppelherz® aktiv Melatonina DUO polecany jest osobom, które mogą mieć zmniejszony poziom melatoniny w organizmie z różnych przyczyn: z powodu pracy zmianowej, nieuregulowanego cyklu snu i czuwania, ekspozycji organizmu na światło w nocy np. podczas nauki lub pracy, używania komputerów, telefonów i oglądania telewizji. Preparat mogą przyjmować również osoby udające się w służbowe lub wypoczynkowe podróże międzykontynentalne doświadczające w związku z tym tzw. jet lagu, a także osoby starsze.

Trzeba pamiętać o zalecanych godzinach przyjmowania suplementu i przestrzegać zaleceń producenta w tej kwestii. Tabletka przyjęta o niewłaściwej porze, np. w ciągu dnia, może wywołać skutek odwrotny od pożądanego.

 

*Dane w oparciu o profile uwalniania przeprowadzone przez wytwórcę suplementu diety, dostępne na stronie: https://mojasilaumyslu.pl/strefa-snu  
**Melatonina pomaga w skróceniu czasu potrzebnego na zaśnięcie. Korzystne działanie występuje w przypadku spożycia 1 mg na krótko przed pójściem spać.

 

Źródła:
http://www.czytelniamedyczna.pl/2770,znaczenie-kliniczne-melatoniny.html
Szewczyk P., Dziuba A., Poniewierka E., Melatonina – metabolizm i rola hormonu szyszynki, Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne, 8/2018.
https://fizjoterapeuty.pl/fizjoterapia/fizjologia/melatonina.html
https://fizjoterapeuty.pl/fizjoterapia/anatomia/uklad-nerwowy/szyszynka.html
ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności

Udostępnij

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?